Đại hội IX Liên hiệp Hội Việt Nam: Mở hướng mới cho đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ cả nước

Đại hội có sự tham dự của 489 đại biểu chính thức, đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cùng các tổ chức thành viên trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam. Trong đó, có 233 đại biểu có học vị tiến sĩ, tiến sĩ khoa học, chiếm 47,65%; 94 đại biểu có học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư, chiếm 19,22%; 90 đại biểu nữ, chiếm 18,40%. Sự tham gia của nhiều thế hệ trí thức với trình độ chuyên môn, lĩnh vực nghiên cứu đa dạng thể hiện sức mạnh và tiềm năng to lớn của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam.

Tham dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội có đồng chí Bùi Thị Minh Hoài - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đại diện các ban, bộ, ngành, địa phương.

Khẳng định vai trò của đội ngũ trí thức trong giai đoạn phát triển mới

Phát biểu khai mạc Đại hội, TSKH Phan Xuân Dũng - Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khóa VIII, nhấn mạnh Đại hội IX diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đội ngũ trí thức ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển nhanh và bền vững.

Nhiệm kỳ 2020-2026, hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực. Công tác tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức được quan tâm; hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học, công nghệ được đẩy mạnh. Đặc biệt, tư vấn, phản biện và giám định xã hội tiếp tục khẳng định là một trong những thế mạnh của Liên hiệp Hội, góp phần cung cấp luận cứ khoa học, khách quan và thực tiễn phục vụ quá trình xây dựng chủ trương, chính sách, pháp luật, quy hoạch, chương trình và các dự án phát triển.

Theo báo cáo tại Đại hội, đến hết tháng 7/2026, hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam có 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố; 92 hội ngành toàn quốc và 575 tổ chức khoa học và công nghệ. Đây là mạng lưới rộng lớn, quy tụ đông đảo trí thức thuộc nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng quan trọng để phát huy trí tuệ khoa học phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, đồng chí Bùi Thị Minh Hoài khẳng định đội ngũ trí thức, đặc biệt là trí thức khoa học và công nghệ, là vốn quý của dân tộc. Đảng và Nhà nước luôn coi trọng và phát huy vai trò của trí thức trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Đồng chí nhấn mạnh, để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Việt Nam không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào tài nguyên thiên nhiên hay lao động giá rẻ. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia phải trở thành động lực quan trọng, góp phần định hình sức mạnh tổng hợp của đất nước.

Trong bối cảnh đó, Liên hiệp Hội Việt Nam cần chủ động hơn nữa trong tham mưu, hiến kế và trực tiếp tham gia cùng các ngành, các cấp giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra đối với đất nước và từng địa phương.

Một trong những định hướng đáng chú ý được đề cập tại Đại hội là xây dựng hệ sinh thái số “VUSTA Digital Ecosystem” nhằm tăng cường kết nối toàn hệ thống Liên hiệp Hội; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu về chuyên gia, trí thức khoa học và công nghệ “VUSTA Global”, qua đó mở rộng khả năng kết nối với trí thức trẻ, chuyên gia trong các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ 2026-2031

Trên cơ sở đánh giá kết quả nhiệm kỳ VIII, Đại hội xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong nhiệm kỳ 2026-2031.

Một là, đẩy mạnh công tác tham mưu, tư vấn, phản biện, góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và hướng dẫn của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ trí thức phát huy năng lực sáng tạo và trách nhiệm xã hội.

Hai là, đổi mới mạnh mẽ phương thức tập hợp, đoàn kết và phát huy đội ngũ trí thức, chú trọng trẻ hóa đội ngũ, thu hút trí thức trẻ, trí thức trong doanh nghiệp và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Ba là, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động chuyên môn, nhất là tư vấn, phản biện và giám định xã hội theo hướng chủ động phát hiện vấn đề, dựa trên cơ sở khoa học và bằng chứng thực tiễn; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, phổ biến kiến thức và truyền thông khoa học.

Bốn là, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và quản trị của toàn hệ thống, hoàn thiện quy chế, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và kết nối chuyên gia; tăng cường phối hợp giữa Liên hiệp Hội Việt Nam với các hội ngành toàn quốc, Liên hiệp Hội địa phương và các tổ chức khoa học và công nghệ.

Năm là, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ, tăng cường kết nối trí thức Việt Nam trên toàn cầu, chủ động mở rộng quan hệ với các tổ chức khoa học, công nghệ và mạng lưới chuyên gia quốc tế nhằm huy động nguồn lực tri thức, kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển đất nước.

Đáng chú ý, Đại hội đặt mục tiêu tăng 15% số lượng nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các chương trình, dự án của Đảng và Nhà nước; đồng thời tăng cường đưa các kết quả nghiên cứu, sáng kiến và giải pháp khoa học vào thực tiễn, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường.

GS.VS Châu Văn Minh được bầu làm Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX

Một trong những nội dung quan trọng của Đại hội là công tác nhân sự. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 143 ủy viên; Đoàn Chủ tịch gồm 24 ủy viên và Ban Kiểm tra gồm 9 ủy viên.

GS.VS Châu Văn Minh - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa XI, XII, XIII, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đảng ủy Liên hiệp Hội Việt Nam, được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.

Các Phó Chủ tịch gồm: đồng chí Ngô Đông Hải - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương (kiêm nhiệm); Phạm Ngọc Linh - Phó Chủ tịch chuyên trách; Trương Xuân Lam - Phó Chủ tịch chuyên trách. Đại hội thống nhất tôn vinh GS.VS.TSKH Đặng Vũ Minh tiếp tục làm Chủ tịch Danh dự Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX.

Phát biểu nhận nhiệm vụ, GS.VS Châu Văn Minh nhấn mạnh yêu cầu đổi mới thực chất trong nhiệm kỳ mới, từ cách tổ chức công việc, cách tập hợp trí thức đến việc lắng nghe các nhà khoa học và đưa những ý kiến khoa học có giá trị đến đúng cơ quan có trách nhiệm.

Tân Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết việc tập hợp trí thức không chỉ dừng ở tập hợp về mặt tổ chức mà quan trọng hơn là tập hợp được trí tuệ, tâm huyết và niềm tin của các nhà khoa học; đồng thời cần quan tâm thu hút trí thức trẻ và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Mở ra kỳ vọng mới đối với hệ thống Liên hiệp Hội địa phương

Sau hai ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm, Đại hội đã thông qua Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031; thông qua Báo cáo chính trị, các báo cáo kiểm điểm, báo cáo tài chính, Điều lệ Liên hiệp Hội Việt Nam sửa đổi, bổ sung và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội.

Đại hội IX không chỉ xác lập phương hướng hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam trong 5 năm tới mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới đối với toàn hệ thống, trong đó có các Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố. Việc nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện và giám định xã hội; phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong giải quyết những vấn đề thực tiễn; tăng cường chuyển đổi số, kết nối chuyên gia và đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống sẽ là những định hướng có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động của Liên hiệp Hội các địa phương.

Với phương châm “Đoàn kết - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển”, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tạo thêm động lực để đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, trí tuệ và khát vọng cống hiến; đóng góp ngày càng thiết thực vào sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững của đất nước và từng địa phương trong giai đoạn mới.

Hồng Hạnh